Việt Nam và ngoại giao thời đại mới

Tuyên ngôn Độc lập ngày 2.9 đã khai sinh ra nước Việt Nam mới, đồng thời là cột mốc định hình nền ngoại giao Việt Nam hiện đại, mang khát vọng độc lập, tự chủ và hòa hiếu. Nền độc lập được khẳng định trong ngày Quốc khánh không chỉ cần được gìn giữ bằng ý chí, mà còn phải được bảo vệ và nâng tầm bằng vị thế quốc gia. Ở phương diện đó, ngoại giao là một biểu hiện rõ nét của bản lĩnh Việt Nam trong thời đại mới.

ẢNH: TTXVN

Giữ nước trong thời bình không chỉ là giữ chủ quyền theo nghĩa truyền thống mà còn là giữ thế, giữ nhịp phát triển và giữ khả năng chủ động của quốc gia giữa những biến động khó lường. Ngoại giao Việt Nam hôm nay đang trực tiếp tham gia vào việc giữ môi trường hòa bình, mở rộng không gian phát triển, gia tăng độ an toàn chiến lược; ngoại giao không chỉ hiện diện trong những cuộc gặp cấp cao hay các diễn đàn lớn, mà còn có mặt ở bàn đàm phán mở rộng thị trường, ở các cơ chế đa phương, trong các phái bộ gìn giữ hòa bình và trong những chương trình quảng bá văn hóa, di sản, hình ảnh Việt Nam với bạn bè quốc tế. 

Ở phạm vi rộng hơn, đó cũng là một trong những tuyến đầu bảo vệ lợi ích quốc gia - dân tộc bằng công cụ đối thoại, thương lượng, vận động và xây dựng lòng tin. Ngoại giao, theo nghĩa ấy, không chỉ là "đi ra bên ngoài" mà còn trực tiếp góp phần giữ nước trong hòa bình, củng cố thế và lực của Việt Nam trong một môi trường quốc tế nhiều biến động.

Đến nay, Việt Nam đã thiết lập quan hệ ngoại giao với tất cả các nước thành viên Liên Hiệp Quốc, đã xây dựng mạng lưới đối tác rộng khắp, từ đối tác toàn diện đến đối tác chiến lược, đối tác chiến lược toàn diện, trong đó có quan hệ đối tác chiến lược toàn diện với cả 5 nước thường trực Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc. 

Thực tế này cho thấy ngoại giao Việt Nam vừa kiên định nguyên tắc độc lập, tự chủ, vừa linh hoạt trong mở rộng quan hệ, đan xen lợi ích giữa các trung tâm quyền lực lớn trên thế giới. Các chuyến thăm cấp cao, tuyên bố chung, khuôn khổ hợp tác mới được ký kết những năm gần đây là minh chứng cho một đường hướng ngoại giao chủ động, tin cậy và có tầm nhìn dài hạn.

Ở không gian đa phương, dấu ấn của ngoại giao Việt Nam thể hiện ở sự hiện diện chủ động tại Liên Hiệp Quốc, ASEAN và nhiều cơ chế khu vực và quốc tế. Việt Nam không chỉ tham dự cho có mặt, mà tham gia với tinh thần đóng góp và trách nhiệm rõ ràng hơn trước những vấn đề chung của khu vực và toàn cầu. Hình ảnh những người lính mũ nồi xanh Việt Nam làm nhiệm vụ tại bệnh viện dã chiến, đội công binh hay các sĩ quan làm nhiệm vụ độc lập tại các phái bộ gìn giữ hòa bình Liên Hiệp Quốc, là minh chứng cho một nền ngoại giao không chỉ nói về hòa bình, mà trực tiếp góp phần làm nên hòa bình, khẳng định năng lực chuyên môn, tinh thần trách nhiệm, lòng nhân ái và phẩm chất hòa hiếu của dân tộc Việt Nam.

Ở tuyến đầu phát triển, ngoại giao kinh tế đang chuyển mình mạnh mẽ và thiết thực hơn. Từ chỗ chủ yếu làm nhiệm vụ mở đường, ngoại giao kinh tế đang chuyển dần sang kiến tạo không gian phát triển mới, kết nối nguồn lực chiến lược. Các nhà ngoại giao hôm nay không chỉ xuất hiện trong các cuộc tiếp xúc chính trị, mà còn có mặt ở diễn đàn doanh nghiệp, trong hoạt động xúc tiến đầu tư, mở rộng thị trường.

ẢNH: TTXVN

Trong bối cảnh khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành động lực phát triển hàng đầu, ngoại giao không chỉ đi sau hỗ trợ mà đi cùng để kết nối tri thức, đối tác, cơ hội và nguồn lực. Ngoại giao khoa học - công nghệ đang trở thành một trong những trụ cột quan trọng để đưa Việt Nam tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị mới, các xu thế phát triển xanh, bền vững. Ngoại giao đã thực sự đi tiên phong mở cửa thị trường, dòng vốn, công nghệ và cơ hội phát triển cho đất nước.

Ngoại giao văn hóa tiếp tục bồi đắp chiều sâu cho vị thế quốc gia. Việt Nam ngày càng hiện diện rõ hơn trong trí nhớ của bạn bè quốc tế không chỉ qua vai trò chính trị hay thành tựu phát triển, mà còn qua di sản, bản sắc và những giá trị văn hóa độc đáo của dân tộc. Việc nhiều di sản, danh nhân và giá trị văn hóa được quốc tế vinh danh, cùng các chương trình, lễ hội văn hóa Việt Nam diễn ra ở nhiều châu lục, cho thấy hình ảnh Việt Nam đang được nhận diện đầy đủ hơn, sâu sắc hơn và gần gũi hơn.

ẢNH: TTXVN

Có thể nói, điểm nổi bật của ngoại giao Việt Nam trong thời đại mới là sự hiện diện ngày càng sâu rộng, linh hoạt và thực chất trên nhiều mặt trận. Từ các chuyến thăm cấp cao, các cơ chế đa phương, các hoạt động gìn giữ hòa bình, đến ngoại giao kinh tế, công nghệ, văn hóa, ở đâu cũng thấy nỗ lực kết hợp hài hòa giữa lợi ích quốc gia và trách nhiệm quốc tế.

Nhìn lại từ ý nghĩa của ngày 2.9, có thể khẳng định ngoại giao thời đại mới là một biểu hiện sinh động của tầm vóc Việt Nam. Đó là nền ngoại giao của một quốc gia biết giữ vững độc lập trong điều kiện mới, biết chuyển hóa vị thế thành nguồn lực, biết mở rộng quan hệ để phục vụ phát triển và biết hiện diện có trách nhiệm trong những vấn đề chung của nhân loại. 

Việt Nam hôm nay không chỉ đứng vững trong thế giới hiện đại, mà còn đang từng bước đi lên bằng bản lĩnh, trí tuệ và khát vọng của một dân tộc luôn biết làm giàu thêm giá trị của độc lập, tự do.