Trong bối cảnh nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng tăng và xu hướng phát triển công nghiệp dược toàn cầu chuyển mạnh sang công nghệ cao, TP.HCM đang từng bước triển khai nhiều chính sách nhằm xây dựng ngành dược trở thành trụ cột quan trọng của nền kinh tế.
Đề án "Phát triển công nghiệp dược TP.HCM đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045" được xem là bước đi chiến lược nhằm nâng cao năng lực sản xuất thuốc trong nước, giảm phụ thuộc vào nhập khẩu và từng bước đưa thành phố trở thành trung tâm dược phẩm của khu vực.
Có 8.339 số đăng ký thuốc
Sở Y tế TP.HCM cho biết sau khi hợp nhất với Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, quy mô ngành công nghiệp dược của thành phố đã tăng đáng kể. Hiện toàn vùng có 79 cơ sở sản xuất thuốc và nguyên liệu làm thuốc, trong đó TP.HCM (cũ) có 47 cơ sở, Bình Dương (cũ) 31 cơ sở và Bà Rịa-Vũng Tàu (cũ) 1 cơ sở.
Trong số này có 54 cơ sở sản xuất đang hoạt động trong các khu công nghiệp. Phần lớn nhà máy tại Bình Dương (cũ) được tập trung trong các khu công nghiệp, đặc biệt là khu công nghiệp Việt Nam - Singapore (VSIP). Điều này giúp hình thành mạng lưới sản xuất dược có quy mô lớn, thuận lợi cho việc mở rộng đầu tư và nâng cao tiêu chuẩn sản xuất. Các cơ sở hiện có 8.339 số đăng ký thuốc được cấp còn hiệu lực, trong đó có 61 số đăng ký thuộc nhóm sản phẩm công nghệ cao.
TP.HCM đang từng bước triển khai nhiều chính sách nhằm xây dựng ngành dược trở thành trụ cột quan trọng của nền kinh tế
ẢNH: D.T
Theo Sở Y tế TP.HCM, việc hợp nhất đã tạo tiền đề hình thành vùng công nghiệp y - dược quy mô lớn và đa chức năng, với hệ thống hạ tầng giao thông, cảng biển và logistics ngày càng hoàn thiện. Nhờ đó, việc vận chuyển nguyên liệu và phân phối sản phẩm dược được thực hiện nhanh chóng, hiệu quả hơn.
Với quy mô dân số lớn và hệ thống y tế phát triển, TP.HCM tiếp tục giữ vai trò trung tâm nghiên cứu, điều phối và phân phối dược phẩm lớn nhất cả nước. Thành phố hiện tập trung phần lớn doanh nghiệp sản xuất thuốc, hệ thống bệnh viện tuyến cuối và mạng lưới cung ứng thuốc rộng khắp. Đây được xem là nền tảng quan trọng thúc đẩy thị trường dược phẩm trong nước, đồng thời tạo điều kiện để ngành dược Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh trong khu vực.
Bên cạnh đó, Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu (cũ) đóng vai trò cung cấp quỹ đất và hạ tầng cho các nhà máy mở rộng sản xuất - điều mà TP.HCM (cũ) gặp nhiều hạn chế do quỹ đất công nghiệp ngày càng thu hẹp.
"Sau hợp nhất, Bình Dương trở thành vùng mở rộng quan trọng của chuỗi sản xuất dược phẩm TP.HCM, góp phần hình thành hệ sinh thái sản xuất dược quy mô lớn hơn. Điều này giúp giảm mật độ sản xuất trong nội đô và mở rộng các khu sản xuất đạt tiêu chuẩn quốc tế như GMP-EU, GMP-PIC/S - yếu tố quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành dược", Sở Y tế nhấn mạnh.
Khu công nghiệp dược đặt ở đâu?
Theo lãnh đạo Sở Y tế TP.HCM, việc hợp nhất không đơn thuần là cộng gộp diện tích hay dân số, mà là hình thành liên kết vùng mang tính bổ trợ chiến lược, phát huy lợi thế từng địa phương trong hạ tầng, logistics và thu hút đầu tư, tạo tiền đề cho một hệ sinh thái công nghiệp dược mạnh hơn, bền vững hơn trong giai đoạn phát triển mới. Do đó, TP.HCM đang thực hiện điều chỉnh đề án và kế hoạch triển khai thực hiện để phù hợp với tình hình thực tiễn sau hợp nhất.
Nghiên cứu sản xuất thuốc của công ty dược tại TP.HCM
ẢNH: D.T
Theo kế hoạch phát triển ngành dược, thành phố đặt mục tiêu nâng cao năng lực sản xuất theo tiêu chuẩn quốc tế và đẩy mạnh phát triển thuốc công nghệ cao.
Hiện nay thành phố đã có 6 cơ sở sản xuất thuốc đạt tiêu chuẩn quốc tế như GMP-EU, GMP-PIC/S và TGA. Mục tiêu đến năm 2030 có trên 10 cơ sở, và giai đoạn từ 2030 - 2045 sẽ nâng lên hơn 30 cơ sở.
Đối với các sản phẩm thuốc công nghệ cao như thuốc sinh học, thuốc điều trị ung thư, chế phẩm từ huyết tương hoặc các dạng bào chế đặc biệt (phóng thích kéo dài, ứng dụng công nghệ nano…), TP.HCM đã đạt 8 loại sản phẩm vào năm 2025. Từ nay đến giai đoạn 2030 - 2045, số lượng sản phẩm dự kiến tăng lên 10 đến hơn 25 loại.
Một trong những dự án trọng điểm của đề án là khu công nghiệp chuyên ngành y - dược được quy hoạch tại khu công nghiệp Lê Minh Xuân 2 (xã Bình Lợi, H.Bình Chánh cũ, TP.HCM) với diện tích khoảng 338 ha. Theo lộ trình dự kiến ban đầu, đến năm 2025 khu công nghiệp sẽ hoàn thiện các thủ tục pháp lý; giai đoạn 2025 - 2030 triển khai đầu tư hạ tầng; và từ năm 2030 - 2045 sẽ đi vào hoạt động.
Tuy nhiên, hiện dự án vẫn đang gặp vướng mắc nên chưa thể triển khai thành lập khu công nghiệp chuyên ngành y - dược theo kế hoạch. Ban Quản lý các Khu chế xuất - Khu công nghiệp TP.HCM đang rà soát các dự án đầu tư khu công nghiệp hiện nay trên địa bàn để đề xuất phương án bổ sung địa điểm, dự kiến tại tỉnh Bình Dương (cũ).
Chính sách thu hút đầu tư ra sao?
Về chính sách thúc đẩy đầu tư, phát triển công nghiệp dược, Công ty đầu tư tài chính nhà nước TP.HCM đã rà soát các quy định về hỗ trợ lãi suất đối với các dự án đầu tư được cho vay thuộc lĩnh vực ưu tiên phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn thành phố theo Quyết định 38 năm 2020 của Thủ tướng Chính phủ.
TP.HCM đặt mục tiêu sản xuất thuốc công nghệ cao, giảm phụ thuộc vào nhập khẩu
ẢNH: D.T
Cụ thể các sản phẩm công nghệ cao như: thiết bị y tế sử dụng công nghệ hạt nhân, công nghệ bức xạ; sản phẩm, giải pháp công nghệ giải trình tự gien thế hệ mới; tế bào, mô và các cơ quan thay thế được tạo ra từ tế bào gốc; điều trị bệnh bằng tế bào gốc và tế bào miễn dịch; sản phẩm chất lượng cao được tạo ra với quy mô công nghiệp từ nhân, nuôi mô tế bào; hệ thống, thiết bị phân tích và chẩn đoán phân tử; hoạt chất dược liệu siêu sạch; viên đông khô, viên giải phóng có kiểm soát, viên nang ứng dụng lidose, thuốc tác dụng tại đích; sản phẩm kháng thể đơn dòng, protein, enzyme tái tổ hợp; thiết bị, vật liệu kháng khuẩn, kháng vi rút sử dụng trong y tế; các loại vắc xin, sinh phẩm y tế, sinh phẩm chẩn đoán thế hệ mới...
Ngoài ra, còn ưu đãi lãi suất với một số máy móc, thiết bị, bao bì… của ngành cơ khí liên quan đến y - dược; thiết bị, dụng cụ phòng thí nghiệm dùng đo lường, kiểm tra; thiết bị ly tâm tách khuẩn; thiết bị vô trùng và tiệt trùng; thiết bị diệt khuẩn UV (tia cực tím); thiết bị trao đổi ion; thiết bị lọc than hoạt tính; thiết bị lọc thẩm thấu ngược; sản phẩm phục vụ phát triển cơ khí y sinh, công nghệ sinh học, chăm sóc sức khỏe; và một số sản phẩm thuộc ngành cao su - nhựa, hóa chất liên quan y - dược.
Chia sẻ với phóng viên BáoThanh Niên, Giám đốc một doanh nghiệp dược trên địa bàn TP.HCM, cho rằng định hướng thành lập một khu công nghiệp dược công nghệ cao là hoàn toàn đúng, nhưng đặt vấn đề về nguồn lực đầu tư ở đâu? Nguồn lực đầu tư nhà nước thì không thể, hiệu quả khó, do vậy đòi hỏi cá nhân từng doanh nghiệp dược phải tham gia vào.
"Đầu tư một nhà máy sản xuất dược quy mô khoảng 2 tỉ sản phẩm/năm thì suất đầu tư là trên 1.000 tỉ đồng. Nhưng phải nuôi nhà máy này 2 - 3 năm tiếp theo vì chưa thể có sản phẩm đầu ra nếu làm đúng quy định. Vấn đề thu hồi vốn thì rất lâu, và để nhà máy có thể tự nuôi mình thì phải sau 5 năm, đó là chưa kể lãi suất tăng từ 8% lên 10%", vị này nói và khẳng định tiềm lực đầu tư trong ngành dược rất khó khăn.
Mặt khác, nguồn nhân lực phục vụ các doanh nghiệp sản xuất thuốc cũng rất căng thẳng khi nâng cấp từ tiêu chuẩn WHO-GMP lên EU-GMP. Đồng thời, càng nâng tiêu chuẩn thì chi phí vận hành càng lớn, nhân sự càng nhiều và thời gian thu hồi vốn càng lâu. Vì vậy, nhà nước khó đầu tư cho doanh nghiệp trực thuộc để làm. Trong khi đó, nguồn nhân lực có sự cạnh tranh về mức lương, nếu trả lương thấp thì sẽ không có người làm.
"Thành lập khu công nghiệp dược hàng trăm héc ta thì ít nhất có 30 - 40 DN dược đầu tư vào. Với gần 250 doanh nghiệp dược ở miền Nam thì thử hỏi có bao nhiêu đơn vị đủ tiềm lực kinh tế, khả năng vào đầu tư. Trả lời được bài toán này là quá khó khăn", vị này đặt vấn đề.
Về tình huống nếu TP.HCM di dời nhà máy vào khu công nghiệp, vị này cho rằng hiện các doanh nghiệp đã tương đối ổn định và nếu cần sẽ nâng cấp, và doanh nghiệp nào không nâng cấp được thì khó tồn tại. Vì vậy, để vào khu tập trung là rất khó dù có bất kỳ chính sách ưu tiên nào. Đặc biệt, để đạt được tiêu chuẩn phải là sản phẩm công nghệ cao mới được vào thì khó cho doanh nghiệp dược hiện tại vì chủ yếu sản xuất thuốc thông thường.
"Trong khi đó, những sản phẩm công nghệ cao do các công ty đa quốc gia nắm giữ, thật sự là họ không muốn chuyển giao để nắm lợi thế về kinh doanh thương mại, kể cả các công ty đã được mua bán, sáp nhập với đối tác đa quốc gia. Thực tế cho thấy một số công ty dược mua bán đã thua lỗ và thời gian thu hồi vốn phải tính bằng hàng chục năm, chưa muốn nói là phá sản", vị này chia sẻ thêm.
Những việc phải làm thời gian tới
Sở Y tế TP.HCM cho biết sẽ họp với các cơ sở sản xuất thuốc về định hướng phát triển và lấy ý kiến xây dựng các chỉ tiêu của đề án phù hợp với tình hình thực tiễn. Đồng thời phối hợp Công ty đầu tư tài chính nhà nước TP.HCM trong việc hỗ trợ lãi suất cho doanh nghiệp dược có nhu cầu đầu tư xây dựng nhà máy, đổi mới dây chuyền sản xuất đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế và sản xuất sản phẩm công nghệ cao.
Rà soát lại chức năng, nhiệm vụ của các sở, ban, ngành để đề xuất điều chỉnh nội dung đề án và kế hoạch triển khai. Một trong những nhiệm vụ quan trọng khác của ngành y tế TP.HCM là phối hợp Trường đại học Y Dược TP.HCM thực hiện nhiệm vụ nghiên cứu khoa học đánh giá thực trạng nguồn nhân lực dược trên địa bàn.
Bình luận (0)