Chưa tới 30 tuổi đã thấy... già

Lão hóa sớm ở người trẻ: Tuổi sinh học cao hơn tuổi thật

Bác sĩ Dương Nguyên Hiền, làm việc tại Bệnh viện Columbia Asia Bình Dương (P.Thuận Giao, TP.HCM), cho biết việc người trẻ có tuổi sinh học (thước đo sức khỏe của cơ thể ở cấp độ tế bào, phản ánh tốc độ lão hóa thực tế) cao hơn tuổi thật (tuổi khai sinh) là thực tế về lão hóa sớm ở người trẻ và đã được ghi nhận trong nhiều dữ liệu lâm sàng.

ẢNH MINH HỌA: THANH NAM

Theo ông Hiền, ngày càng nhiều người trẻ đến khám với các dấu hiệu lão hóa sớm như: da sạm, nổi mụn, giảm đàn hồi, suy giảm collagen, rối loạn chuyển hóa, thể lực giảm. Không ít trường hợp bị rụng tóc, mất ngủ, ngủ không sâu hoặc tăng cân, tích mỡ vùng bụng.

Bác sĩ Hiền nhấn mạnh, lão hóa không còn là vấn đề của tuổi trung niên mà có thể bắt đầu sớm, nhất là khi bị kích hoạt bởi lối sống thiếu lành mạnh. "Thức khuya, căng thẳng kéo dài, ăn uống thiếu cân bằng, ít vận động… đều góp phần đẩy nhanh quá trình này. Khi đồng hồ sinh học bị đảo lộn, hệ nội tiết rối loạn, hormone cortisol tăng cao, làm gia tăng stress và khiến cơ thể lão hóa nhanh hơn", ông nói.

Chuyên gia tâm lý Phan Thị Hải Dương, Trung tâm tham vấn và trị liệu, tư vấn tâm lý Balance Hub (P.Tân Thuận, TP.HCM), cho biết trung tâm ghi nhận ngày càng có nhiều người trẻ tìm đến xin tư vấn trong trạng thái kiệt sức, mất năng lượng và "cảm thấy mình già đi" dù chưa bước qua tuổi 30.

Bà Dương kể: "Phần lớn khách hàng trẻ đến tham vấn đều gặp tình trạng căng thẳng kéo dài, rối loạn giấc ngủ, suy giảm động lực sống… những biểu hiện thường thấy ở người trung niên. Đáng chú ý, không ít người thừa nhận họ gặp cảm giác mệt mỏi tích tụ vì những áp lực trong cuộc sống và già đi trông thấy khi chỉ mới 26, 27 tuổi".

Chuyên gia tâm lý Nguyễn Thị Ái Nhi, Trung tâm nghiên cứu và ứng dụng tâm lý Hướng Dương (P.Bình Lợi Trung, TP.HCM), cho biết: "Một khảo sát của chúng tôi với 300 người trẻ ở TP.HCM cho thấy cảm nhận "già đi sớm" không phải là câu chuyện cá biệt. Tôi và cộng sự khá bất ngờ khi 60% người trẻ được phỏng vấn đã thừa nhận họ thường xuyên cảm thấy mình già đi nhanh hơn so với tuổi thật. Có 25% cho biết cảm giác mệt mỏi, xuống sức xuất hiện gần như mỗi ngày. Hơn 40% người được hỏi nói rằng họ không còn cảm nhận mình trẻ nữa, dù chỉ 25, 26 tuổi".

Nhiều thói quen góp phần khiến "cảm thấy mình già đi"

Trần Kim Hoa (26 tuổi, ngụ đường Lê Văn Chí, P.Linh Xuân, TP.HCM) cho biết mình thường xuyên thấy cơ thể già đi: da xám, tóc rụng, mắt thâm quầng vì thiếu ngủ. Dù làm việc giờ hành chính, nhưng buổi tối Hoa vẫn phải tiếp tục chạy deadline đến 2 - 3 giờ sáng, khiến cơ thể mệt mỏi, da sạm và nổi mụn.

ẢNH MINH HỌA: THANH NAM

Đặng Quốc Huy (28 tuổi, ngụ đường 36, P.Hiệp Bình, TP.HCM) cho biết sau vài năm làm freelancer với giờ giấc đảo lộn, anh rơi vào tình trạng mất ngủ kéo dài, tăng mỡ bụng, đau lưng và rụng tóc.

Trong khi đó, nhóm lao động làm ca đêm lại đối mặt với kiểu "lão hóa âm thầm". Phan Thị Thu (24 tuổi, ngụ đường số 12, P.Bình Hưng Hòa, TP.HCM) cho biết sau một năm làm việc từ 22 giờ đến 6 giờ sáng hôm sau, cơ thể bắt đầu thay đổi rõ rệt: da sạm, mệt mỏi kéo dài, tăng cân.

Tương tự, Đỗ Minh Thư (25 tuổi, ngụ đường Lê Thị Chợ, P.Phú Thuận, TP.HCM) cho biết lối sống tự do nhưng thiếu kiểm soát khiến nhịp sinh học của mình đảo lộn, có khi ngủ lúc 5 giờ sáng, dậy vào đầu giờ chiều. "Có lẽ việc dùng nhiều đồ ngọt, cà phê và thức ăn nhanh cũng góp phần khiến cơ thể già đi nhanh hơn", Thư nói.

Điều chỉnh lại lối sống

Bà Lê Thị Kim Liên, chuyên gia nghiên cứu và phát triển sản phẩm dinh dưỡng, Công ty HealthPlus (xã Đông Thạnh, TP.HCM), cho biết: "Lão hóa không chỉ là da nhăn hay tóc rụng, mà còn liên quan đến chuyển hóa, tim mạch, gan, nội tiết. Nhiều người trẻ đã có dấu hiệu gan nhiễm mỡ, mỡ máu cao, kháng insulin từ rất sớm. Điều đáng lo là những vấn đề này thường không có triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu. Người trẻ có thể vẫn đi làm, vẫn sinh hoạt bình thường, nhưng bên trong cơ thể đã bắt đầu già đi nhanh hơn tuổi thật".

Theo các chuyên gia, lão hóa sớm ở người trẻ không phải là điều không thể đảo ngược, nhưng cũng không thể cứu vãn chỉ bằng mỹ phẩm hay các liệu trình làm đẹp bên ngoài. Điều cốt lõi vẫn nằm ở việc điều chỉnh lại lối sống, yếu tố đang âm thầm quyết định tốc độ già đi của cơ thể mỗi ngày.

Bác sĩ Dương Nguyên Hiền khuyến cáo người trẻ cần bắt đầu từ những thay đổi căn bản nhất: duy trì chế độ ăn uống cân bằng, đầy đủ dưỡng chất; hạn chế thức ăn nhanh, đồ uống nhiều đường và caffeine. "Việc ngủ đủ giấc, đặc biệt là ngủ trước 23 giờ, đóng vai trò quan trọng trong việc ổn định nội tiết và giúp cơ thể phục hồi. Bên cạnh đó, cần duy trì thói quen vận động mỗi ngày, ít nhất 30 phút, tránh ngồi quá lâu và học cách kiểm soát căng thẳng thay vì để stress tích tụ kéo dài", ông Hiền khuyên.

Cùng quan điểm, bà Lê Thị Kim Liên cho rằng việc trẻ hóa không nằm ở những sản phẩm mỹ phẩm đắt tiền mà ở cách mỗi người chăm sóc cơ thể từ bên trong. Bà Liên nói: "Người trẻ nên giảm lượng đường tiêu thụ, tăng cường rau xanh, trái cây, bổ sung đủ protein và chất béo lành mạnh để hỗ trợ chuyển hóa và bảo vệ sức khỏe tim mạch. Đây cũng là nền tảng giúp cơ thể duy trì năng lượng ổn định và làm chậm quá trình lão hóa".

Ông Hiền cũng nhấn mạnh: "Nên kiểm tra sức khỏe định kỳ, việc này cần được xem như một thói quen, giúp phát hiện sớm các vấn đề về chuyển hóa, nội tiết hay tim mạch… những dấu hiệu lão hóa đang diễn ra âm thầm bên trong".